KỸ THUẬT TRỒNG HOA HỒNG - Bài 1

Những nguyên tắc chung:

1.     Hạn chế cắt tỉa: có vẻ như quan điểm này đi ngược lại với đại đa số, nhưng do đặc trưng ở xứ nhiệt đới, hoạt động trao đổi chất ở hoa hồng diễn ra mạnh mẽ và liên tục. Cắt tỉa tạo vết thương hở, làm vi khuẩn nấm bệnh dễ xâm nhập vào cây. Cắt tỉa cưỡng ép quá trình sinh trưởng, làm cây mất sức, lâu hồi phục. Đây cũng là nguyên nhân chính làm cho hoa hồng thoái hóa. Cắt tỉa sâu là nguyên nhân làm cho hồng bị suy cây và lụi dần. Đó là lý do tại sao hồng cắt cành có tuổi thọ rất thấp. 

Một số loại nấm như thán thư hoặc vi khuẩn u sùi hay xâm nhập vào vết thương hở, gây nên chứng u sùi hoặc đen thân. 

Nếu bạn trồng một thời gian dài, cây đang sinh trưởng tốt bỗng dưng bị tàn lụi dần thì nên xem lại thói quen cắt tỉa nhé.

Nếu bạn trồng ở vùng lạnh thì có thể cắt tỉa vào mùa đông, lúc này cây gần như ngưng hoàn toàn các hoạt động trao đổi chất. David Austin và các chuyên gia khác cũng có lời khuyên tương tự.

2.     Không dùng kích thích: tuyệt đối không dùng bất kỳ thuốc kích rễ, kích chồi. Lạm dụng chất kích rễ và phân bón qua lá làm cho rễ “lười” hoạt động, sau một thời gian sẽ mất dần chức năng tìm và tổng hợp dinh dưỡng. Sử dụng chất kích thích cũng tương tự như tiêm hocmon vào người vậy, nó có thể giúp ta đạt được một số kết quả tức thời nhưng sẽ ảnh hưởng xấu đến sinh trưởng của cây. 

Hoa hồng là cây lâu năm, hãy kiên nhẫn lắng nghe cây và tận hưởng niềm vui từ quá trình chăm sóc cây.

3.     Thiếu còn hơn thừa: trong các trường hợp cây của anh chị gửi nhờ cấp cứu dùm thì khoản 50% là các trường hợp thừa dinh dưỡng, đặc biệt là dư đạm. Hoa hồng là loại cây dại, vốn không cần quá nhiều dinh dưỡng. Mình chưa thấy hoa hồng chết do thiếu dinh dưỡng, ngược lại thì rất nhiều.

Giá thể:

Đại đa số anh chị em đều trồng hồng trong chậu, do đó giá thể là yếu tố quan trọng nhất. Giá thể tốt là nền móng để cây phát triển, xây dựng bộ rễ mạnh mẽ. 

Mỗi vùng miền, mỗi “chuyên gia” đều đưa ra những công thức giá thể riêng nhưng tựu trung lại thì giá thể tốt cần đảm bảo 3 yếu tố: thoát nước tốt, tơi xốp và giữ được dinh dưỡng.

Vườn mình đã thử qua rất nhiều loại giá thể, từ mùn cưa, tro trấu, vỏ thông cho đến những thứ ít người biết như vỏ cây dương xỉ. Mỗi loại đều có ưu, khuyết điểm riêng, hiện tại bên mình đang dùng công thức 40% phân bò, 40% xơ dừa đã ngâm nước để khử chát và 20% đất thịt (đất đỏ, đất phù sa hoặc đất pha cát). Pha thêm đất thịt sẽ giúp giá thể lâu bị mục/phân hủy hơn. Đây không phải là giá thể tốt nhất nhưng với nhà vườn sản xuất quy mô lớn thì tỉ lệ pha trộn này đảm bảo cân bằng giữa hiệu năng và chi phí. Một ưu điểm nữa của công thức giá thể này là nó khá nhẹ, cơ động.

Các bạn có thể bổ sung thêm nấm đối kháng trico, đá perlite, vỏ cây và các loại phân hữu cơ ở mức vừa phải. Phân trùn quế đang được nhiều bạn yêu hoa ưa chuộng, tuy nhiên các bạn nên lựa chọn nhà cung cấp. Nếu phân trùn bị sấy khô thì trứng sẽ bị hư, mất tác dụng của trứng trùn mà giá lại cao.

Nếu bạn ở miền Nam và không dùng xơ dừa trong giá thể thì bạn đang lãng phí một nguyên liệu “vàng”. Người Hà Lan nhập xơ dừa từ Việt Nam và bán ra thị trường với giá cao hơn hàng chục lần! Thông thường các nhà vườn dùng giá thể là các loại nguyên liệu địa phương dễ tìm, giá rẻ. Nếu bạn nhập cây từ David Austin có thể thấy tỉ lệ vỏ thông trong cây khá cao, tuy nhiên mình thấy nó không hiệu quả bằng xơ dừa.

Mình không dùng trấu vì trấu giữ ẩm và giữ dinh dưỡng không tốt bằng xơ dừa. Cá nhân mình không thấy tác dụng của xỉ than. Rễ hoa hồng cực mảnh, xỉ than và trấu tạo lỗ hổng quá lớn, dinh dưỡng dễ bị trôi qua các lỗ hổng này.

Nấm bệnh:

Hoa hồng ở xứ nóng thường ít nấm, nếu trồng ở quy mô nhỏ thì chỉ cần giữ môi trường thông thoáng, vệ sinh lá gốc, để chậu hơi có nhiều ánh sáng trực tiếp thì đã giảm được 90% nấm bệnh.

Mùa mưa độ ẩm tăng cao, các bạn có thể dùng thuốc Agrifos 400. Đây là thuốc sinh học không cần cách ly, thuốc này không tác động trực tiếp vào tế bào nấm nhưng nó kích thích cây tiết ra một số chất đề kháng để chống lại nấm bệnh.

Khi cây bị nấm nhẹ thì nên để nơi nhiều nắng, hạn chế tưới lá, lặt bỏ các lá vàng. Nếu lá không bị đốm hoặc cháy vàng nhiều thì chưa cần phun thuốc, hãy để cây tự điều chỉnh cơ chế sinh học để chống lại bệnh.

Nếu cây bị nấm nặng thì bạn có thể dùng Amistar 225SC. Đây là thuốc thế hệ mới rất mạnh, tốt hơn các loại như Coc85 (huhm thuốc này vườn mình bỏ từ những năm 90, không hiểu sao vẫn phổ biến?).

Bọ trĩ:

Trồng hoa hồng ở xứ nhiệt đới thì phải xác định là sống chung với bọ trĩ vì mầm bệnh có ở khắp nơi. Bạn mua cây về và thấy bọ trĩ thì đừng đổ lỗi nhà vườn. Bọ trĩ ở xứ nhiệt đới thì cũng như ruồi, muỗi, có nguồn thức ăn chúng sẽ tập trung sinh sôi nảy nở. 

Nếu bạn thấy lá bị quăn nhẹ thì cũng không đáng lo. Hãy quan sát và kiểm soát dịch bệnh.

Đối với các bạn trồng dưới 100 chậu thì phương pháp dùng long não vẫn hiệu quả và an toàn nhất. Bạn cho long não vào trong lọ nhựa, đục lỗ ở đáy chậu rồi treo xung quanh khu vực trồng hoa theo mật độ 3m2/lọ, 1-2 tháng bổ sung hoặc thay long não. Lưu ý rằng long não chỉ xua bọ trĩ, không có tác dụng tiêu diệt bọ trĩ.

Ngoài ra trồng tỏi, hương thảo, sả xung quanh khu vực trồng hoa cũng có tác dụng hạn chế bọ trĩ.

Bọ trĩ và các loài sâu bị dễ bị thu hút bởi các loại ánh sáng vàng. Nên hạn chế trồng cây ở khu vực có ánh đèn, đặc biệt là đèn cao áp.

Nếu bọ trĩ bùng phát thành bệnh, bạn có thể dùng các loại thuốc hóa học khác như Lion, Marshall.

Nhện đỏ:

Nếu bạn trồng hoa trong balcony hoặc nhà có mái che thì khả năng bị nhện đỏ rất cao. Nhện đỏ tuy sống dai, kháng thuốc nhanh nhưng ngược lại chúng rất nhạy cảm với nước. Cách phòng nhện đỏ tốt nhất là dùng vòi nước có lực mạnh xịt vào mặt dưới của lá, kết hợp rung cành nhẹ. Nếu cây bị nhện nặng, lá bị xám và khô bạn nên xịt 3-4 ngày liên tục hết vòng đời sinh sản của nhện. Bạn có thể mua các máy bơm tăng áp để tăng áp lực của tia nước.

Dinh dưỡng:

Để sinh trưởng tốt, hoa hồng cần đầy đủ các chất đa lượng như đạm, lân, kali và các chất trung/vi lượng như sắt, kẽm, maggie, canxi,... Hiện tại mình bón phân khá đơn giản: 2 tuần bón mỗi gốc 1-3 muỗng NPK, khoản 1-2 tháng bổ sung mỗi gốc khoản 1 chén phân bò hoặc bánh dầu.

Các bạn nên chọn phân NPK có trung/vi lượng. Phân chứa trung/vi lượng thường có ký hiệu +TE (trail elements, các thành phần không định lượng). Sau khi thử hầu hết các loại NPK trên thị trường thì mình thấy Novatec hợp với hoa hồng nhất.

Phân hữu cơ tan chậm cũng rất tốt cho hoa hồng, tuy nhiên do giá thành cao nên bên mình không dùng. Các bạn trồng hồng với quy mô nhỏ có thể dùng phân hữu cơ dạng viên, tan chậm, bón khoản 1-2 tháng 1 lần.

Chúng ta có thể chôn trứng có đục lỗ vào mép chậu khi cây còn nhỏ, tuy nhiên nếu bộ rễ của cây đã phát triển rộng hút dinh dưỡng trực tiếp từ quả trứng sẽ dễ bị vàng lá, gây ngộc độc đạm.

Sữu tươi, chuối xay, nước vo gạo, mật ong chứa nhiều đạm, kali, vitamin cũng rất tốt cho cây, tuy nhiên chỉ nên tưới cho cây vào những ngày trời khô ráo để hạn chế tạo môi trường thuận lợi cho nấm bệnh phát triển.

Nếu bạn hạ thổ thì nên giảm lượng phân hóa học và tăng phân hữu cơ để thúc đẩy quá trình tái tạo đất. Trong trường hợp bạn trồng cây trong chậu thì không nên lo lắng quá về dư lượng phân hóa học vì sau 2 năm chúng ta cũng cần phải thay giá thể.

Tùy giai đoạn sinh trưởng và tình trạng mà cây cần lượng dinh dưỡng khác nhau. Sau khi thay giá thể hoặc cây đang trong giai đoạn phục hồi sau khi bị nấm bệnh, ta chỉ nên bón một lượng ít phân NPK vì lúc này bộ rễ chưa ổn định. Cây ra mầm tím chứng tỏ cây đang đủ dinh dưỡng. Khi cây dư dinh dưỡng thì các mầm non sẽ bị màu vàng tái hoặc nâu, nặng hơn sẽ bị cháy lá non. Nếu cây có dấu hiệu dư dinh dưỡng, bạn nên lấy bớt lượng phân còn dư trong chậu và tưới nhiều nước để cây xả dinh dưỡng. Khi cây bị ngộ độc phân bón quá nặng, chúng ta cần phải thay giá thể ít dinh dưỡng hơn.

Nước:

Với thời tiết nóng, khô của miền Nam, cây cần khoản 1-2 lít nước mỗi ngày. Với giá thể xơ dừa + phân bò, bạn có thể tưới ngập chậu, đến khi chậu rỉ nước màu nâu của xơ dừa là đạt yêu cầu.

Chúng ta nên lưu ý rằng tưới nhiều lần chưa chắc đã đủ nước, hay quan sát cây và lá để cung cấp đủ nước cho cây. Giá thể thấm nước kém có thể chỉ cho cảm giác nước ngập trên bề mặt nhưng thực chất nước chưa thấm đến đáy chậu.

Nên tưới vào lúc sáng sớm. Hạn chế tưới lá vào buổi tối vì nhiệt độ buổi tối thấp, lá lâu khô, dễ hình thành môi trường có lợi cho các loại nấm lá.

Bạn có thể dùng hệ thống tưới tự động với tia nước nhỏ để làm mát cây và môi trường xung quanh vào những ngày nắng nóng.

Tập thói quen tưới và rửa cây. Rửa toàn bộ cành và lá sẽ giúp cây hạn chế được đáng kể nấm bệnh.

Nguồn: Kỹ Thuật Chăm Sóc Hoa Hồng

https://www.facebook.com/groups/882677145407458/learning_content/?filter=403257217039903