TRỒNG VÀ CHĂM SÓC HOA HỒNG VƯỜN NHÀ (CÂY TRỒNG CHẬU)

TRỒNG VÀ CHĂM SÓC HOA HỒNG VƯỜN NHÀ

(CÂY TRỒNG CHẬU)

Tùy theo điều kiện diện tích, môi trường vùng, miền, theo mùa, điều kiện cụ thể mỗi nhà, kiến thức và kinh nghiệm từng người mà có cách trồng và chăm sóc cây khác nhau. Theo mình thì không có cách nào thực sự được coi là chuẩn mực. Vì vậy, trong phạm vi bài viết ngắn, với kiến thức có hạn, kinh nghiệm chưa nhiều mình chỉ dám xin chia sẻ những gì mình biết qua thực tế chăm sóc hồng vườn nhà để anh chị em đọc chơi thôi ạ.

I. VỀ CHẬU TRỒNG HỒNG

Yêu cầu về chậu:

- Kích thước chậu trồng hồng phải phù hợp với size cây, giống cây, loại cây

- Thoát nước tốt: chậu sành, sứ, đất nung nên có lỗ đáy đủ lớn để cây không bị ứ nước nhiều ngày. Chậu nhựa thì thường lỗ đáy nhiều, nếu không có chân thì có thể khoan thêm lỗ hông.

- Nếu lỗ đáy nhỏ, khả năng thoát nước kém thì nhất định phải khoan thêm lỗ đáy hoặc vài lỗ nhỏ bên hông, cách đáy khoảng 2cm

- Chậu xi măng, sành sứ, tùy kích thước, độ cứng, độ dày của chậu mà dùng mũi khoan chụp rút lõi hoặc mũi khoan chuyên dụng, phi 10-20mm (loại dùng để khoan kiếng hoặc khoan gạch men). Phun nước liên tục và không tì ấn quá mạnh trong quá trình khoan để tránh bể chậu

Chậu nhưa: dùng mũi khoan thường phi 10-12mm khoan cách đáy khoảng 2cm để thông khí là được

- Không nên khoan lỗ lớn với chậu trồng cây vừa và nhỏ để tránh chất trồng và khoáng chất bị thoát ra ngoài

Nên kê đôn hoặc gạch đối với chậu không có chân để cây có thể thoát nước qua lỗ đáy khi nước quá dư

- Nếu trồng cây Tree thì tùy giống để tính trước tán lá sau sẽ tỏa lớn thế nào mà chọn chậu phù hợp. Nên trồng chậu đáy sâu, miệng rộng để có thể cắm cây chống hoặc làm khung chống cho cây không bị đổ khi gió lớn

II. TRỒNG VÀ CHĂM SÓC CÂY GIAI ĐOẠN ĐẦU

1. Chuẩn bị cây:

- Với cây vận chuyển từ xa về, đi đường xa chắc chắn bị động rễ, shock môi trường nên khá yếu. Vì vậy, không nên trồng ngay mà chỉ cắt tỉa, bỏ bớt cành tăm, cành xấu, cành bệnh...phun xử lý nấm để ngừa có thể lây bệnh cho cây khác trong vườn (nên dùng thuốc phổ rộng, nội hấp như ridomil gold, aliette, anvil...), phun hoặc ngâm kích rễ, rồi bỏ vô mát ít bữa. Trong thời gian này chủ yếu chăm rễ không cần phân nhiều.

- Cây cần sang chậu hoặc trồng mới: Ngâm ngập chậu (hoặc bầu đất để nguyên bao phía ngoài) vô superthrive (nồng độ 1ml/4-5 lít nước) 30-45'. Nếu không có superthrive thì dùng tạm atonik, n3m...pha đúng nồng độ + rong biển, ngâm 15-20'

Chất trồng cũ quá tệ, quá cứng muốn gỡ bỏ thì ngâm nước khoảng 15-30' cho mềm, dùng vòi xả từ từ, phần đất nhỏ sẽ bung dần, còn lại những mảng đất sét (thịt) cứng bám vô rễ sẽ nhẹ nhàng gỡ bỏ nếu muốn. Vững tay ta có thể bỏ toàn bộ giá thể cũ và superthrive là giải pháp an toàn nhất mình hay sử dụng.

2. Trồng cây

- Tùy theo size cây, bầu đất mà trồng vô chậu có size phù hợp

- Cắt tỉa bỏ bớt cành nhánh già chai cứng, khó có khả năng ra mầm đẹp, cành xấu mọc không đúng hướng, ngọn cao...Chỉ nên giữ lại những cành chính có sức, mọc đúng hướng để cây tập trung dinh dưỡng cho các mầm khỏe ra từ những cành này.

- Khi trồng, bỏ một phần đất vô chậu, đưa cây vô ướm, ước chừng khi trồng lớp đất trên mặt cách miệng chậu 10-15cm để sau còn bón phân, tưới nước không bị văng ra ngoài.

- Thả chất trồng, ấn nhẹ, không ấn quá chặt. Sau tưới cây, chăm phân, chất trồng sẽ ép xuống dần. Ấn chặt quá, thời gian dài chất trồng sẽ rất bí

- Dùng cây chống phù hợp để cắm, giữ cố định cây, tránh khi gió mạnh, tưới cây gốc lung lay, rễ khó phát triển tốt.

- Sau cùng pha kích rễ với trichoderma (nếu là loại nước) hoặc rải trichoderma trên mặt chậu, tưới từ từ sẽ ngấm dần, đẫm chậu mà không bị chảy ra ngoài.

3. Dưỡng cây giai đoạn đầu

- Cây mới trồng bộ rễ chưa ổn, khả năng hút nước và khoáng chất để tổng hợp dinh dưỡng bị ảnh hưởng. Vì vây, nếu có thể thì đưa cây vô mát, hoặc che nắng cho cây mới trồng trong giai đoạn đầu.

- Hàng ngày pha kích rễ loãng + rong biển (nồng độ 1/4-1/3) phun thân lá. Nếu có superthrive thì 3-4 ngày phun nồng độ 1 giọt/1 lít nước

- Chỉ tưới gốc khi thấy chất trồng hết ẩm. Tưới nhiều khả năng thối rễ, đen thân từ gốc rất cao

- Khi mầm, lá cây thực sự ổn định thì đưa dần ra nắng và tăng dần việc cấp dinh dưỡng cho cây qua bón lá, khi ổn hơn hãy bón gốc

III. CHĂM SÓC CÂY ĐÃ TRỒNG ỔN ĐỊNH

1. BÓN PHÂN

- Hồng ăn phân rất mạnh, chúng cần dinh dưỡng liên tục trong suốt các giai đoạn sinh trưởng và phát triển của mình. Cây đủ dinh dưỡng sẽ khỏe mạnh, tự nó sẽ kháng bệnh tốt hơn, cho hoa nhiều, form đẹp, bông lớn và chuẩn màu hơn. Vì vậy, cần phải bổ sung phân cho chúng một cách thường xuyên

Để đảm bảo dinh dưỡng cho hồng, mình kết hợp việc dùng phân bón gốc và bón lá

Bón gốc

- Mình thường sử dụng là phân hữu cơ vi sinh Minro bón 1 lần trước khi cắt hoa vài ngày. Loại phân này chứa đủ các thành phần đa, trung, vi lượng, cid humic và nhiều vi sinh vật có lợi giúp chất trồng tơi xốp, màu mỡ, bộ rễ phát triển tốt, cây ra mầm khỏe. Do phân nhiều chất nên khi bón mùi khá nặng. Để tránh cháy rễ, giảm mùi hôi, khi rải phân xong, tưới sơ một lượt, chờ một lức cho phân ngấm, nở bung ra thì tưới thêm 1 - 2 lần để phân tan, ngấm xuống chất trồng sẽ bớt mùi.

- Vài tháng một lần bổ sung phân dê đã qua xử lý sâu bệnh. Phân dê tan khá chậm, cung cấp dinh dưỡng từ từ, liên tục cho cây. Loại này cực kỳ hợp với hồng. Sau mỗi lần bón thấy cây xanh khỏe, mầm nhiều, bự,  khá dễ đậu nụ, bông thắm sắc. Nguồn phân dễ cũng khá rẻ nên...chẳng tiếc.

- Khi bón gốc cần tưới nhiều nước để phân tan đều, rễ hấp thụ được nhiều hơn, cũng là để tránh cháy rễ nếu dùng phân sản xuất công nghiệp. Mỗi lần bón phân nên tưới nhiều lần, mỗi lần tưới với lượng vừa đủ để đảm bảo chất trồng đẫm nước, lại không bị thoát phân ra ngoài.

Bón lá: Phân vô cơ hoặc hữu cơ

- Sau khi cây lú mầm đều (khoảng 8-10 ngày sau khi cắt tỉa): bổ sung phân có hàm lượng đạm cao (phân Magie Nitrat chứa đạm và Magie) + vi lượng tổng hợp (chủ yếu dùng amino quelant minor chứa nhiều acid amin, vi lượng cần thiết, trong đó hàm lượng Fe khá cao (-3%) để mầm phát triển mạnh, mập mạp, tăng khả năng kháng bênh...Mùa mưa, do trong mưa nhiều đạm nên sẽ giảm đạm, bổ sung lân trong lần bón này để cây cứng cáp hơn

- Khi mầm đã phát triển đến giai đoạn có thể đóng nụ (khoảng ngày thứ 20) sẽ bổ sung phân có hàm lượng P, K cao tăng khả năng đậu nụ, hoa nở đạt hơn. Thường mình dùng phân Schultz 19-31-17 hoặc Growmore 6-30-30 với liều giảm 1/2 so với liều trên nhãn. Ngoài ra mình cũng thi thoảng dùng một số phân bón lá khác như Boron, Canxi...

- Phân bón lá chủ yếu phun vào lúc sáng sớm, trước khi mặt trời lên hoặc chiều mát. Vào các thời điểm này khí khổng trên lá mở nhiều, cây sẽ hấp thụ phân tốt hơn. Khi phun thì cần kỹ mặt dưới lá vì số lượng nồng độ cho phép và không phun quá trễ vào buổi chiều vì độ ẩm không khí cao, nhất là khi đứng gió, lá không hấp thụ được dẫn đến đọng phân, cháy lá.

- Sắp tới mình sẽ thử nghiệm để chuyển qua dùng một số loại phân tan chậm có kiểm soát (CRF) với thành phần phù hợp thay vì bón các loại phân hiện tại. Lý do để dùng phân này là vì đặc điểm như cung cấp đầy đủ dinh dưỡng (đa, trung, vi lượng) một cách từ từ, liên tục trong suốt quá trình sinh trưởng, phát triển của cây mà không sợ thiếu chất, cháy rẽ, tốn phân làm hư chất trồng.

1. Tưới nước

Vườn mình khá thoáng nắng nên mình làm chất trồng có nhiều xơ dừa, kết hợp với việc sử dụng phân hữu cơ bón gốc để chất trồng giữ ẩm rất tốt. Mùa khô còn phải tưới gốc chứ mùa mưa mình chỉ tưới lá là chủ yếu.

Mình thực hiện một số nguyên tắc sau cho việc tưới

- Thời gian tưới: tưới từ khoảng 5h-5:30 sáng để khi nắng lên lá cũng đã ráo nước, không sợ mặt trời làm cháy hay xỉn màu lá

- Tưới thật kỹ (tưới đi, tưới lại nhiều lần) cả 2 mặt lá với tia nước đủ mạnh để xua đuổi côn trùng, sâu bệnh như trĩ, nhện

- Không hoặc hạn chế tưới chiều muộn để tránh vườn có độ ẩm của cao khí mặt trời lặn, hạn chế vi khuẩn, nấm, mốc, côn trùng có hại phát triển gây bệnh cho cây.

2. Cắt tỉa

- Hiểu qua về "ưu thế đỉnh hay ưu thế ngọn": Ở thực vật bậc cao như hồng, toàn bộ các hoạt động của cây được điều khiển bởi các loại học môn do chúng tự tổng hợp, trong đó có một loại học môn được đặt tên là Auxin. Auxin được tổng hợp chủ yếu ở đỉnh chồi ngọn và từ đó được vận chuyển xuống dưới (hướng gốc). Càng xa đỉnh ngọn, hàm lượng auxin càng giảm dần. Với hàm lượng cao ở ngọn, auxin ức chế sự ra mầm bên. Nếu cắt chồi ngọn, lượng auxin tích lũy trong chồi bên sẽ giảm do vận chuyển hướng xuống dưới, cành bên được giải phóng khỏi ức chế và lập tức sinh trưởng (tương tự cho việc cắt rễ chính, kích thích ra rễ bên). Điều này có nghĩa là, việc ra mầm ở các mắt phía dưới sẽ chậm hơn phía trên, nếu ta cắt sâu xuống, ảnh hưởng đến thời gian của chu kỳ bông kế tiếp. Thực ra thì nó phức tạp hơn thế nhiều, mình nói nôm na như vậy cho dễ hình dung.

- Việc tỉa cành, cắt bông tàn mục đích để cây mau ra mầm. Nên tỉa sâu tới đoạn cành mập mạp, xanh tươi để mầm ra bự hơn, nụ sẽ khỏe, bông đạt hơn. Tỉa cao gần phía ngọn mầm ra mau, nhưng sẽ nhỏ, yếu ớt, cho nụ ít, bông bé

- Nên cắt, tỉa gọn cho thoáng cây, giảm lây lan nấm bệnh

- Các loại cành nên cắt bỏ: Cành nhỏ vì mầm ra không đủ thể lực, cành cỗi vì khó ra mầm, nếu có thì mầm cũng yếu ớt, cành mọc chỉa tùm lum làm xấu cây, cành nhỏ sát gốc dễ nhiễm nấm...

- Chu kỳ bông mỗi cây mỗi khác, thường từ 35-45 ngày sau khi cắt tỉa. Để tiện cho việc chăm sóc phân phù hợp với các giai đoạn sinh trưởng, phát triển của cây, mình canh để cắt tỉa toàn vườn. Sau 3-4 tháng sẽ phản canh lại

- Cây nuôi bông nhiều cũng mất sức lắm. Khi muốn dưỡng mình thường giãn thời gian chu kỳ bông kế tiếp bằng việc tăng Lân và không cắt bông ngay khi tàn để cây chậm ra mầm. Khi cây bật mầm gần ngọn sẽ bắt đầu tỉa sâu xuống tới khúc cành mập mạp, đủ sức cho mầm khỏe, đồng thời dùng phân có hàm lượng đạm cao để cây bật mầm tốt.

- Việc cắt tỉa nên dùng dụng cụ thật sắc bén (kéo hoặc dao lam) để tránh làm dập vết cắt, giảm nguy cơ nấm bệnh xâm nhập qua vết thương. Việc này nên thực hiện khi trời khô ráo, mát mẻ.

- Khi cắt tỉa, ta tạo vết thương cho cây, chúng sẽ tiết dịch bao phủ lại vết thương (giống ở người). Lớp dịch sau khô lại tạo lớp ngăn, không cho ngoại vật (vi trùng, nước mưa...) xâm nhập vô trong, cũng ngăn chặn việc thoát nước, chất...từ trong thân ra ngoài qua vết thương. Vì vậy, không nhất thiết phải chét keo nếu cắt vào thời điểm trời mát, khô ráo. Dĩ nhiên là khi siêng, chờ vết cắt khô mặt, bôi thêm keo liền sẹo sẽ an toàn hơn.

- Để đảm bảo, phòng tránh lây lan nấm bệnh, luôn cầm bông tẩm cồn hoặc benkona pha loãng để vệ sinh kéo trong quá trình cắt tỉa.

3. Phòng và xử lý nấm bệnh mùa mưa

Mùa mưa ẩm thấp, cây hay bị nấm bệnh.

Để phòng bệnh, mình thực hiện một số nguyên tắc sau:

- Dọn dẹp cỏ, rác, lá cây cho thoáng gốc, giảm độ ẩm của vườn.

- Cắt, tỉa gọn cho thoáng cây khi trời khô ráo, mát mẻ. Chét keo vết cắt nếu có thời gian

- Sát trùng kéo liên tục trong quá trình cắt tỉa để tránh lây lan nấm bệnh

- 1 tháng khử trùng vườn bằng Benkona. Tháng kế tiếp dùng Physan 20

Nếu cây bệnh nặng thì thực hiện như sau:

- Dứt khoát trong việc cắt tỉa, loại bỏ toàn bộ lá bệnh, cành bệnh (trừ đen thân từ gốc)

- Cách ly, đưa vô chỗ ít nắng, hạn chế tưới, nhưng vẫn giữ cho chất trồng đủ ẩm trong thời gian xử lý bệnh. Không bao giờ tưới lá khi thấy còn lá, cành bệnh trên cây

- Phun Physan 20 nồng độ 1 ml/1000 ml nước. Chỉ phun bổ sung physan nồng độ 0.5ml/1000ml nước sau hoặc ridomil gold, aliette sau 7-10 ngày. Chưa bao giờ mình phun quá 2 lần trong vòng 1 tháng

- Hàng ngày quan sát nhặt bỏ lá bệnh, tỉa bỏ mầm, nhánh bệnh ngay khi phát hiện

- Khi xử lý cây bị nấm nặng thì cần kiên trì, chứ phun thuốc quá mức, quá dày không giải quyết vấn đề vì đa số các thuốc diệt nấm có tính nội hấp và có thời gian tồn dư, giữ hiệu lực khá lâu trên cây. Chưa hết thời gian này mà đã bổ sung liều như cũ, nghĩa là làm tăng lượng (liều) sẽ không có tác dụng gì hơn. Thuốc có tốt mấy cũng không diệt được toàn bộ mầm bệnh khi đã ăn sâu bên trong cây. Dùng quá liều cây có thể chết hoặc đứng một thời gian rất rất lâu mới hồi phục

- Bổ sung dinh dưỡng nhẹ phục sức cho cây trong thời gian trị bệnh bằng rong biển + superthrive nồng độ 1-2 giọt/lít (tưới gốc nếu bệnh lá hoặc phun thân lá nếu bệnh phát sinh từ gốc)

Nguồn: face kỹ thuật chăm sóc hoa hồng (Lâm Lâm)